Ikonka symbolizująca ustawieniaStrona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka), jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony! Aby dowiedzieć się co to są pliki cookie oraz zmienić ich ustawienia zapoznaj się z tym artykułem

Przejdź do: TREŚCI MENU STOPKI

Odnośnik do Biuletynu Informacji Publicznej

wybierz rozmiar i kolor

  link do wersji standardowej strony link do kontrastowej wersji strony

Zarządcówka TRH

To dawna siedziba Rady Gospodarczej Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego. TRH to fundacja założona przez ks. Stanisława Staszica w 1816 roku, mająca być - jak chciał sam założyciel - „wzorem sprawiedliwego urządzenia włościan dla ratowania się wspólnie w nieszczęściach”. Swym zasięgiem objęła: 9 wsi, jedną osadę oraz część Hrubieszowa.

Za główny cel Towarzystwo postawiło sobie postęp w kulturze rolnej i oświacie, opiekę społeczną oraz polepszenie warunków życia miejscowych chłopów, którzy w dobrach Staszicowskiej fundacji zostali zwolnieni z pańszczyzny i otrzymali ziemię w wieczyste użytkowanie. W swoim testamencie Staszic napisał: „Dobra moje dziedziczne, miasto Rubieszów i wszystkie należne wsie (...) przeznaczam na uszczęśliwienie tej włości mieszkańców”. Towarzystwo miało także własność wspólną. Obejmowała ona: lasy, stawy, młyny, cegielnie, karczmy, magazyny, część ziem uprawnych oraz tartak. To właśnie wpływy z tych przedsięwzięć pozwalały na utrzymanie i rozbudowę tak ważnych instytucji społecznych jak: szpital, apteki, szkoły i udzielane w nich stypendia oraz opiekę społeczną. Towarzystwo udzielało kredytów na budowę murowanych domów, na czym skorzystało najwięcej samo miasto. TRH zwracało dużą uwagę na więzi międzyludzkie, propagując współpracę oraz wzajemną pomoc. Na czele Towarzystwa stał dziedziczny prezes oraz obieralna Rada Gospodarcza. Od początku istnienia fundacji, aż do 1885 r. stanowiska prezesów Towarzystwa piastowali Grotthusowie. Później władze carskie, ingerując w sprawy Towarzystwa, obsadzały to stanowisko z urzędu. Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie było pierwszą tego rodzaju organizacją rolniczą w Europie i przetrwało do czasów powojennych.

W Dziekanowie spotykamy wiele pamiątek po Staszicowskiej fundacji. Już na skraju wsi, jadąc od strony Moroczyna, stoi pomnik z popiersiem Stanisława Staszica, założyciela TRH. Poruszając się w kierunku centrum miejscowości - ok. 200 m -  zatrzymujemy się przy bramie gospodarstwa rolnego. Zaraz za wjazdem stoi drewniany budynek tzw. zarządcówka oraz murowana kuźnia, pochodzące z I poł. XIX w. - niegdyś własność fundacji TRH. Nieco dalej od tego miejsca, już w centrum wsi, na placu przed wiejską świetlicą, znajduje się grobowiec pierwszego prezesa TRH, Józefa Grotthusa (zm. w 1828 r.) i jego żony Tekli z Jaszowskich (zm. w 1832 r.). Poruszając się dalej, w kierunku Hrubieszowa, zatrzymujemy się przy cmentarzu. Stojąca tutaj kaplica cmentarna została wzniesiona około połowy XIX wieku jako kaplica grobowa rodziny Grotthusów. Murowana z cegły, otynkowana. We frontowej ścianie wmurowane epitafia Onufrego Grotthusa (zm. 1851 r.) i Krzysztofa Grotthusa (zm. 1855 r.).

 

Kuźnia TRH XIXw.
Kuźnia TRH XIXw.

Kuźnia TRH XIXw.
Grób I Prezesa TRH
Zarządcówka TRH XIXw.
Urząd Gminy Hrubieszów
ul. Bolesława Prusa 8
22-500 Hrubieszów

Telefony: 84 6962681, 84 6962025
Fax: 84 6962794
NIP: 919-13-65-265
REGON: 000545722
e-mail: sekretariat@hrubieszow-gmina.pl
http://www.hrubieszow-gmina.pl
Copyright © 2017 Urząd Gminy Hrubieszów.
Wszelkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie przepisy prawa podane na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią wykładni prawa.

Jeżeli znalazłeś błąd na tej stronie bądź masz uwagi dotyczące jej funkcjonowania napisz na adres: sekretariat@hrubieszow-gmina.pl

Powrót na górę strony